ثبت نام کنید
خرید نهایی 0
تاریخچه میدان توپخانه و خیابان سپه
شنبه ۱۲ اسفند ۱۳۹۶
3 نظر
543 بازدید

تاریخچه میدان توپخانه و خیابان سپه

    

خیابان امام خمینی نام پیشین {خیابان سپه }از خیابانهای مرکزی تهران است این خیابان شرقی و غربی است و از غرب به بزرگراه یادگار امام و از شرق به میدان { توپخانه }ختم می شود این خیابان به افتخار سید روح الله خمینی اولین رهبر جمهوری اسلامی ایران نام گذاری شده است .در دوره قاجار این خیابان نخست خیابان {مریضخانه }و سپس خیابان باغ شاه خوانده می شد که در دوره قبل از انقلاب خیابان {سپه } نام گرفت در آغاز سال 1304هجری شمسی ایجاد اولین موسسه بانکی کشور طرح ریزی شد و مأمورین اجرای این فرمان با تشکیل شواریی از افراد مطلع موفق شدند در چند مغازه در خیابان سپه تهران نخستین بانک با سرمایه ایرانی را موسوم به بانک  قشون افتتاح نمودند.در اواخر سال 1312 خورشیدی بانک  قشون به بانک سپه تغییر نام یافت.

میدان امام خمینی {نام های پیشین :میدان تو پخانه .میدان سپه } نام میدانی تاریخی واقع در مرکز شهر تهران است . در سال 1246 هجری شمسی در دوره ناصرالدین شاه و به دستور امیر کبیر ساخته شد و ساختمانهای گرداگرد آن بارها تخریب و نوسازی شده اند {میدان توپخانه }از گذشته های دور مرکز حمل و نقل و ترافیک شهری تهران و همچنین اعدام برخی از محکومان نامی بوده است .این میدان هم اکنون کانون اداری و تجاری به شمارمی رود .این میدان محل تقاطع خیابانهای اصلی و کلیدی شهر تهران است به گونه ای که خیابان های لاله زار و فردوسی به ترتیب از شمال شرق و شمال غرب از غرب به خیابان امام خمینی { خیابان سپه }   از شرق خیابان امیر کبیر {چراغ برق }و خیابان های باب همایون و ناصر خسرو به ترتیب از جنوب غرب و جنوب شرق به این میدان می پیوندند .میدان توپخانه در محدوده منطقه 12شهرداری تهران جای گرفته است در جنوب شرقی ,خیابان باب همایون{الماسیه}  اداره دارایی در جنوب غربی و خیابان {سپه }در غرب به میدان متصل می شوند .ساختمانهای پیرامون با وجودی که میدان در آغاز به گونه یکپارچه طراحی و ساخته شد,اما پس از احداث ,دستخوش دگرگونی های بسیاری شد .ساختمانهای بسیاری در پیرامون آن ساخته شد .و سپس ویران شد .ساختمان بانک تجارت درآغاز پس از تخریب بنای یکپارچه اولیه و در ضلع شرقی میدان توپخانه ساختمان بانک شاهی ایران ساخته شد .این ساختمان بعدها با تغییراتی به بانک بازرگانی و سپس بانک تجارت تبدیل شد .ساختمان بانک شاهی مربوط به دوره قاجار است .این اثر در تاریخ 12بهمن 1381هجری شمسی به شمار ثبت 7440به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید .این بنای تاریخی که در آغاز ساختمان مرکزی بانک شاهی ایران بود . تنها میراث ارزشمند باقی مانده از بدنه میدان تو پخانه قدیم است.

دارای طرحی یگانه بوده و استفاده از عناصر تزئینی معماری ایران ,همانند کاسه سازی در نیم گنبد سر در ورودی کاشیکاری و گچبری را می توان از ویژگی های برجسته آن شمرد .هم چنین وجود ستونهای رفیع در فضای داخلی بانک و تلفیق هنرمندانه آن با نرده های نیزه دار و استفاده از چوب در پوشش سقف , ترکیبی موزون را پدید آورده است .که شکوه و عظمت معماری هخامنشی را به بیننده یاد آوری می کند کاشیکاری سر در توسط حسین کاشی پَز انجام شده است .اما معمارطراح ساختمان مارکار گالستیانس بوده است .میدان  توپخانه دارای پهنایی نزدیک به  110متر و درازی تقریباً 220متر و چهار گوش مستعطیل است که دقیقاً از تناسب توصیه شده در دوره نوزایی {رنسانس }و باروک پیروی می کنند رنسانس به فرانسوی { Renaissance } یا دوره نوزایش ,جنبش فرهنگی مهمی بود که آغاز گر دورانی از انقلاب علمی و اصلاحات مذهبی و پیشرفت هنری در اروپا شد .دوران نوازیش ,دوران گذار بین سده های میانه {قرون وسطی } و دوران جدید است در قرن 16میلادی {سال 1600پس از میلاد مسیح }به کار بردند آغاز دوره نوزایش را در سده 14میلادی در شمال ایتالیا می دانند . این جنبش در سده 15 میلادی ,شمال اروپا را نیز فرا گرفت .رنسانس ,یک تحول 300ساله است که از فلورانس در ایتالیا آغاز شد و به عصر روشنگری در اروپا انجامید .رنسانس در سالهای 1300میلادی از ایتالیا آغاز و در طول سه قرن در سراسر اروپا انتشار یافت .و به ندرت در دوره ای چنین کوتاه از نظر تاریخی رخدادهای گوناگونی به وقوع می پیوندد .حال آنکه این قرن ها سر شار از تغییرات است و فعالیتهای بزرگ است . جهان امروزی نتیجه همین فعالیت هاست  زیرا رنسانس پایه های اقتصادی ,سیاسی ,هنری ,و علمی تمدن های کنونی غرب را بنانهاد .دانش و هنر پیشرفت های عظیمی در ایتالیای سده 15و 16 میلادی به وجود آوردند .این احیای فرهنگی به {رنسانس }یعنی {نوزایش } مشهور شده است .دانشمندان , سرایندگان و فیلسوفان ظهور کردند که با الهام گرفتن از میراث روم و یونان با دیدگانی تازه تر به جهان می نگریستند .نقاش ها به مطالعه کالبد انسان پرداختند و اعضای بدن انسان را به شیوه واقع گرایانه ای نقاشی می کردند .فرمانروایان ساخت ساختمان ها و کارهای بزرگ هنری را سفارش دادند این عقاید تازه به سرعت در سراسر اروپا گسترش یافت . کار ساخت میدان توپخانه در سال 1246شمسی {برابر با سال 1867 میلادی و به دستور میرزا تقی خان امیر کبیر در زمینی مستعطیل شکل آغاز شد و در بیابان شمالی میدان تو پخانه قدیم {میدان ارگ }کنونی آغاز شد پیش از آن و از زمان فتحعلی شاه ,این بیابان برای جاگیری توپ ها و تو پچی ها اختصاص داشت . معمار میدان محمد ابراهیم خان آذر بایجانی{دایی کامران میرزا}بود {1307-1235} ملقب به نایب السلطنه شاهزاده قاجار و فرزند سوم ناصرالدین شاه بود {کامران میرزا متولد 1235 خورشیدی در تهران است .مادرش منیر السلطنه دختر معمار باشی دربار بود با اینکه مورد علاقه پدرش بود .ولی به سبب زاده شدن از مادری غیر قاجار به ولیعهدی نرسید .فشیر آباد باغ های ییلاقی کامران میرزا در شمال تهران و امیریه و منیریه باغ های قشلاقی اش در مرکز تهران بودند که اکنون تبدیل به محلاتی به همین نام ها شده اند . نوادگان او نام خانوادگی کامرانی بر خود گذاشتند نامه محله کامرانیه از نام کامران میرزا گرفته شده که باغ و عمارتش در آن محله بود . کار ساخت میدان تو پخانه ده سال به دراز انجامید و در سال 1258 شمسی به دستور اعتماد السلطنه پایان گرفت . میدان  توپخانه از نخستین گذرگاه های تهران است که سنگ فرش و بعد ها آسفالت شده است این خیابان در اوایل حکومت رضا شاه , به مناسبت ورود ملک فیسل اول پادشاه کشور عراق به ایران تمیز و آسفالت گردید.آسفالتی که از سردر الماسیه (ساختمان دارایی) انتهای خیابان باب همایون شرو ع و به میدان توپخانه و اطراف آن ختم میشود .در گذر زمان ساختمان های گوناگونی در این میدان برپا شد که در جای خود از مهمترین مراکز دولتی به شمار میرفتند.در آغاز حفاری از ساختمان های دو طرفه طاق ضربی همانند میدان نقش جهان در چهار گوشه آن برای جا دادن ابزار های جنگی و نیرو های وابسته به آن بنا شده بود .پس از تخریب این بنای یکنواخت و منظم اولیه در سمت غرب میدان نظمیه و در ضلع شرقی آن بانک شاهی ایران (بانک تجارت ) برپا گردید. بانک شاهی ایران به عنوان اولین بانک ایران بشمار می آید که در سال 1278 خورشیدی ,(1889میلادی) توسط بارن جولیوس دوریتور بانک دار انگلیسی و با فرمان سلطنتی ملکه ویکتوریا بریتانیا و به امتیاز دولت ایران تاسیس گردید این بانک سال ها بعد به بانک خاورمیانه تغییر نام داد و امروزه به بانک تجارت مشغول به کار میباشد. معمار طراح ساختمان مارکار گا لستیانس(ارمنی) (1267-1364) در سال 1267 خورشیدی (1888میلادی) در محله جلفای اصفهان بدنیا آمد تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در مدرسه شبانه روزی کلکته هندوستان گذراند. وتحصیلات عالیه در لینگز کالج لندن در رشته معماری به پایان رسانید. نخستین بنای وی ساختمان پست خانه مرکزی تهران است.از وی برای ساخت بناهای شرکت نفت بانک شاهی دعوت بعمل آمد.وی در سال 1318 شمسی ساختمان شماره 1 وزارت امور خارجه را ساخت .برای ساخت این بنا موفق به دریافت مدال گردید.بنای ساختمان پستخانه مرکزی در سال  1307 شمسی به مناقصه گذاشته شد و نیکولای مارکوف معمار گرجی برنده آن شد.اما ساخت آن به دست گالستیانس انجام گرفت.عباس مسعودی که در سال 1313 شمسی گزارشی از عمارت  پستخانه در روزنامه اطلاعات گذاشته مارکار گالسیتانس را سازنده آن معرفی کرد.حسین لرزاده روایت کرده است که عمارت  پست کار گالستیانس است . بسیاری از معماران و سازندگان که سال ها  پیش از جنگ جهانی دوم و بلافاصله پس ازآن  در تهران فعالیت داشتند حرفه خود را نزد الگال آموختند .وی در سال 1364 شمسی (1985 میلادی) در ایالت متحده آمریکا بدرود حیات گفت.این میدان از نماها و خاطر ه های سه دوره تاریخی قاجار , پهلوی اول ,پهلوی دوم برخوردار است .و بیشتر دگردیسی ها نیز در همین سه دوره رخ داده است .بازسازی این میدان و نمایش ارزش های هر سه دوره کار چندان آسانی نیست .طرح بازسازی دوباره این ساختمان در چند سال پیش مطرح بوده است .از جمله در سال 1383شمسی طرح بازسازی بدنه های شمالی و جنوبی میدان توپخانه تهران در کمیسیون ماده پنج شهرداری تهران به تصویب رسید و قرار بود که با جابجایی پایانه اتوبوس شهری از محل پیشین ساختمان بلدیه {شهرداری } و ساخت راه زیر گذر پیاده رو ایستگاه مترو به سوی خیابان فردوسی با احیای بدنه های تاریخی این میدان سیمای تاریخی دوره پهلوی اول بازسازی شود . در سال 1391 شمسی نیز طرح احیای نقش فرهنگی -گردشگری - میدان توپخانه مطرح شد . طرح ساماندهی میدان امام خمینی {توپخانه }در مردادماه سال 1393 شمسی شهرداری تهران طرحی یک فوریتی را برای ساماندهی کهن ترین میدان پایتخت یعنی میدان امام خمینی به همراه 29میدان دیگر به تصویب رساند . طرح ساماندهی این میدان در راستای جداسازی سطوح خدماتی ,ترافیکی و پیاده راهی انجام می پذیرد و از چشم اندازه دیگر طرح به گونه ای به اجرا در می آید که بناهای تاریخی آن در ضلع غربی و جنوب غربی و شرقی نمایان شود .مساحت کل این پروژه در حدود 30840متر مربع است .اهداف اجرای این طرح عبارتند از:

1. باززنده سازی و باز شناساندن نقش میدان توپخانه با رویکرد احیای بافت تاریخی .

2.احیای فضای باز شهری سرزنده با قابلیت مکث طولانی در حضور شهروندان .

3.پذیرایی و ساماندهی حضور فعالیت گردشگران داخلی و خارجی حاضر در مرکز شهر تهران .

4. ایجاد فضای تنفس بافت متراکم پیرامون خود در مرکز شهر.

5. واگذاری نقش گذرگاهی و ارتباطی ترافیکی به شریان های پیرامونی .

6. بالابردن نقش این میدان برای تبدیل شدن به یکی از مقاصد اصلی گردشگری در شهر تهران .

با گذشت نیم سده از ویرانی ساختمان بلدیه {شهرداری } در فروردین ماه 1394 در راستای انجام پروژه طرح ساماندهی میدان امام خمینی {توپخانه } عملیات اجرای ساخت دوباره ساختمان بلدیه {شهرداری  } به نام خانه شهر در بخش شمالی میدان ساخته می شود این ساختمان 18هزار متر مربعی قرار است با کاربری فرهنگی در چهار طبقه {دو طبقه زیر زمین و دو طبقه در روی زمین } در زمینی به مساحت 4500متر مربع بر پا گردد این ساختمان هم اکنون در حال ساخت میباشد

 

گرد آورنده : گروه بازرگانی جامع ابزار

هرگونه کپی برداری بدون ذکر منبع پیگرد قانونی دارد.

 

الگال
مارکار گالسیتانس
تاریخچه میدان تو پخانه و خیابان سپه
خیابان سپه
جامع ابزار
نام
ایمیل
متن نظر
عبارت داخل تصویر
 
میترا ابوالحسنی
۱۳۹۶/۱۲/۱۲ ۱۷:۲۱
بسیار عالی. جالب بود
محمد
۱۳۹۶/۱۲/۱۲ ۰۰:۰۰
بسیار مفید و جامع با تشکر از تلاشتون . موفق باشید
امير علي
۱۳۹۶/۱۲/۱۲ ۲۳:۰۱
جالب و خواندني بود تيم موفقي هستيد
بهمن ایزدیار
۱۳۹۷/۰۲/۱۰ ۱۹:۳۷
بسیار عالی بود اگر امکان دارد تصاویری هم از تهران قدیم در همین رابطه گذاشته شود ممنون
تمامی کالاها و خدمات این فروشگاه، حسب مورد دارای مجوزهای لازم از مراجع مروبطه می باشند و فعالیتهای این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران می باشد.