ثبت نام کنید
خرید نهایی 0
تاریخچه پیدایش عید نوروز باستانی در ایران
چهارشنبه ۰۱ فروردین ۱۳۹۷
1 نظر
132 بازدید

نوروز در ایران باستان

 

      

نوروز واژه ای است مرکب از دو جزء که روی هم به معنای روز نوین است اصل زبان پارسی میانه این واژه نوک روچ {  Nokroc  } یا نوگ روز {   Nogriz }است به معرب آن نیروز گفته می شود ابوریحان بیرونی که نوشته هایش در زمینه نوروز غنی ترین و معتبرترین آثار مکتوب است می گوید .نوروز نخستین روز است از فروردین ماه و از این جهت روز نو نام کردند که پیشانی سال نو ست  منشاء نوروز :قدمت نوروز و وجود این جشن به زمانهای پیش ازشکل گیری ایران وقبل دوره مادها و  هخامنشیان  بر می گردد جشن نوروز با مرور زمان و تحول تدریجی جنبه های متعدد دینی و رسمی و سیاسی پیدا کرده است ولی  نام آن در اوستا نیست {اوستا }نام فراگیر مجموعه ءکهن ترین نوشتار و سروده های زرتشتیان است که همانا دانشنامه  ایرانیان بوده و در روز گار باستان بیست ویک نسک{کتاب } داشته و هم اکنون دارای پنج بخش است بخش های اوستا بر این پایه اند که سخنان زرتشت شناخته شده با نام گاهان در آن گنجاده شده .نوروز نخستین روز سال خورشیدی ایرانی برابر با یکم فروردین ماه جشن آغاز سال نوی ایرانی و یکی از کهن ترین جشن های به جا مانده از دوران ایران باستان است .خاستگاه نوروز در ایران باستان {دوران ایران باستان } دوران تشکیل دولت مادها تا پایان حکومت ساسانیان است و حمله اعراب به ایران است .پیش از مهاجرت آریای ها به فلات ایران اقوامی با تمدن های متفاوت در ایران می زیستند .سرزمین کنونی ایران بخش بزرگی از یک واحد جغرافیای بنام فلات ایران است .این واحد طبیعی با تنوع اقلیمی و زیستی خود دارای ویژگیهای بارزی است که در نتیجه آن وحدت فرهنگی ایران را سبب شده است بی گمان تمدن بشری مرهون نبوغ خلاقیت مردمانی بوده است که سالیان دراز در این سرزمین زندگی کرده اند و در تعامل با جغرافیا و نظام طبیعی حاکم بر آن و در جریان  روز گار؛تاریخ فرهنگی و تمدن خود آفریده اند . فلات ایران با مساحت 2600000کیلومتر مربع ؛امروز علاوه بر ایران کنونی ،شامل کشورهای دیگر از جمله ارمنستان ؛آذربایجان ،ترکنمستان ،ازبکستان ،تاجیکستان ،افغانستان و بخش هایی از قرقیزستان ،پاکستان و چین می شود .کشورایران با مساحت 1648000کیلومتر مربع تقریباٌبه وسعت نیمی ازفلات ایران است که مساحت آن برابر با مجموعه مساحت کشورهای   فرانسه ؛سوئیس ،اسپانیا و بریتانیا می باشد ،و هنوز هم مردم مناطق گوناگون فلات ایران ،نوروز را جشن میگرند .زمان برگزاری نوروز .در آغاز فصل بهار است که امروزه به آن برابر بهاری یا اکیوئوس می گویند .نوروز در ایران و افغانستان آغاز سال نو محسوب می شود و در برخی دیگراز کشورها یعنی تاجیکستان ،روسیه ،قرقیزستان ،قزاقستان ،سوریه ،عراق ،گرجستان ،جمهوری آذربایجان ،آلبانی ،چین ،ترکیه ،ترکمنستان ،هند ،پاکستان ،و ازبکستان تعطیل رسمی است و مردمان آن جشن را بر پا می کنند .جشن نوروز با تحویل سال یا لحظه برابری اعتدال بهاری آغاز می شود لحظه ای که خورشید در سیر ظاهری خود در ابتدای برج حمل از استوای زمین گذشته برج {حمل }اولین برج خانهء خورشید همراه با ماه و سیارت نورائی 30درجه موازات دایرهء البروح است .میانگین شبانه روز لحظه تحویل برج حمل ساعت صفر بامداد اول فروردین است .دوهزار سال پیش این برج بیش از زمینه فلکی حمل بره می گذشت و به همین نام باقی ماند. ولی امروزه بیشتر آن از زمینه فلکی صورت فلکی حوت {ماهی }می گذرد خورشید ابتدا حدود 26درجه یا روزدرصورت فلکی وماهی و سپس حدود 4درجه در صورت فلکی بره است کلمۀ حمل به معنی قوچ یا بره است درگاه شماری هجری خورشیدی لحظه تحویل سال تعیین کننده نخستین روز {هرمز روز یا اورمزد روز از ماه فروردین است .چنانچه آغاز سال قبل از ظهر و در نیمۀ اول شبانه روز تحویل شود همان روز نوروز است و اگر تحویل سال بعد از ظهر باشد فردای آن روز نوروز است نوروز در تقویم میلادی در بیشتر سال ها با 21 گاه 20 و به ندرت 22مارس مطابقت دارد .دربارۀ پیدایش نوروز باستانی ایران و مناسبت تاریخی آن داستانهاو روایات متفاوت بسیار است .در غالب این داستانها پیدایش نوروز به زمان پیشدادیان نسبت داده شده و از جمشید پادشاه مشهور پیشدادی به عنوان بنیان گذار نوروز باستانی یاد گردیده است .ابوریحان بیرونی در کتاب آثار الباقیه در مورد پیدایش عید نوروز باستانی نوشته است که برخی از علمای ایران می گویند سبب اینکه این روز را نوروز می نامند این است که چون جمشید به پادشاهی رسید دین خود را تجدید کرد و چون این کار خیلی بزرگ به نظر آمد و آن روز را روز تازه ای بود جمشید عید گرفت ،اگر چه بیش از این هم نوروز بزرگ و معظم بود برخی دیگراز ایرانیان درباره پیدایش جشن نوروزی باستانی می گویند که جمشید زیاد در شهر ها گردش نمود و چون خواست به آذربایجان داخل شود بر سریری{تخت پادشاهی }اززرنشست  و مردم اورا بردوش خود میبردند و چون آفتاب بر آن تخت بتابید و مردم آن را دیدند این روز را عید گرفتند و در این روز رسم است که مردمان به یکدیگر هدیه می فرستند .خیام در نوروزنامه پیدایش نوروز را در زمان جمشید {نخستین انسان در اساطیر مزد یسناد دانسته است }گرچه اطلاعات دقیقی از عید نوروز در این دوره از تاریخ ایران در دست نیست اما در اینکه آئین های جشن نوروز باستانی در روزگار آنان مرسوم بوده است تردیدی نیست .از پژوهش هایی که در تطبیق نوروز ایرانی ونوروز قطبی {مصری } و تائید و تاثیر آن دو به عمل آمده برمی آید که نوروز ایرانی در زمان داریوش بزرگ و توسط او در مصر رایج گردید و هم می دانیم که برخی اصول گاهشماری مصری را ایرانیان از مصر اقتباس کردند و در مقابل آئین های نوروزی باستانی ایران تاثیر فراوانی در مراسم نوروز قطبی بجای گذارده است .در زمان هخامنشیان . عید نوروز را در تخت جمشید بر پا می داشت .{گیرشمن باستان شناس فرانسوی }در مورد مراسم نوروز باستانی در درباره هخامنشیان نوشته است همه چیز درتخت جمشید برای بزرگداشت این جشن ملی بنا شده است پیش از انجام تشریفات نوروز بزرگان هخامنشی و نمایندگان کشور ها به تخت جمشید می آمدند و در دشت وسیع مرودشت که رود پلوار از میان آن می گذرد و در مغرب تخت جمشید قرار گرفته هزاران خیمه می زدند در نمای خارجی پلکان تخت جمشید اشخاصی که در تشریفات نوروز شرکت دارند نشان داده شده اند در این سنگ برجسته ها نمایندگان 23 ملت تابع  و درباریان پارسی و مادی به همراه اسب ها و گردونه های پادشاهی و سربازان شوشی دیده می شود .                                                 

آئین های نوروزی باستانی ایران                                                  

آداب و رسوم نوروزی باستانی ایران همه سرچشمه ای کهن دارند و از نظر گاه دانش مردم شناسی بسیار جالب توجه برای مطالعه هستند ایرانیان عقیده داشتند که سرنوشت انسان و جهان در سالی که در پیش است در عید نوروز تعیین می شود گفته می شود که در این روز زرتشت با خدا گفتگو یی پنهانی داشت و در این روز نیکبختی ها برای مردمان زمین تقسیم می گردد و از این روست که ایرانیان نوروز را روز امید نامند .واژه نوروز :نوروز یک اسم مرکب است که از ترکیب دو واژه پارسی {نو} و {روز } به وجود آمده است این نام در دو معنی به کار می رود .نوروز عام روز آغاز اعتدال بهاری و آغاز سال نو .نوروز خاص : روزششم فروردین با نام روز خرداد . ایرانیان باستان از نوروز به عنوان ناواسردا یعنی سال نو یاد می کردند مردمان ایرانی آسیای میانه نیز در زمان سغدیان و خوارازمشاهیان نوروز را نورساد و نوسارجی به معنای سال نویاد می کردند .منشاء و زمان پیدایش نوروز به درستی معلوم نیست در برخی از متن های کهن ایرانی از جمله شاهنامه فردوسی و تاریخ طبری جمشید و در برخی دیگر از متن ها کیومرث به عنوان پایه گذار نوروز معرفی شده است .برخی از روایت های تاریخی آغاز نوروز را به بابلیان نسبت می دهد بر طبق این روایت ها نوروز در ایران به {538قبل از میلاد }یعنی زمان حمله کوروش بزرگ به بابل باز می گردد .همچنین در برخی از روایت ها .زرتشت به عنوان بنیان گذار نوروز نام برده شده است اما در اوستا {گاتها } نامی از نوروز برده نشده است .نوروز در سلسله هخامنشیان  نگاره مراسم پیشکش هدایا به پادشاه ایران در تخت جمشید .برخی از پژوهشگران این مراسم را به نوروز مربوط می دانند کوروش دوم بنیان گذاران هخامنشیان نوروز را در سال 538قبل از میلاد جشن ملی اعلام کرد وی در این روز برنامه هایی برای ترفیع سربازان پاکسازی مکان های همگانی و خانه های شخصی و بخشش محکومان اجرا می نمود این آئین ها در زمان دیگر پادشاهان هخامنشی نیز برگزار می شده است در زمان داریوش اول مراسم نوروز در تخت جمشید برگزار می شد .نوروز در زمان اشکانیان و ساسانیان نیز گرامی داشته می شد در این دوران جشن های متعددی در طول یک سال برگزار می شد که مهمترین آنها نوروز مهر گان بوده است .در زمان عباسیان نیز به نظر می رسد که خلفا گاهی برای پذیرش هدایای مردمی از نوروز استقبال می کرده اند با روی کار آمدن سلسه سامانیان و آل بویه جشن نوروز با گستردگی بیشتری برگزار شد .در دوران سلجوقیان به دستور جلال الدین ملک شاه سلجوقی تعدادی از ستاره شناسان ایرانی از جمله خیام برای بهترسازی گاشمار ایرانی گرد هم آمدند .این گروه نوروز را در یکم بهار قرار دادند و جایگاه آن را ثابت نمودند براساس این گاشمار که به تقویم جلای معروف شده است برای ثابت ماندن نوروز در آغاز بهار مقرر شد که هر چهار سال یک بار تعداد روزهای سال را به جای 365روز برابر با 366روز در نظر بگیرند .طبق این قاعده می بایست پس از انجام این کار در 7دوره در دوره هشتم به جای سال چهارم بر سال پنجم یک روز بیفزاید این گاه شمار از سال نوروز در دوران صفویان نیز برگزار می شد .در سال 976شمسی شاه عباس صفوی مراسم نوروز را در عمارت نقش جهان اصفهان برگزار نمود و این شهر را پایتخت همیشگی ایران اعلام کرد .نوروز به عنوان یک میراث فرهنگی در دوران معاصر همواره مورد توجه مردم قرار داشته و هر ساله برگزار می شود البته برگزاری جشن نوروز به صورت آشکار در برخی از کشورها توسط برخی حکومتها برای مدت زمانی ممنوع بوده است .حکومت شوروی برگزاری جشن نوروز را در برخی از کشورها ی آسیا ی میانه مانند ترکمنستان ،قرقیزستان ،و تاجیکستان ممنوع کرده بود و این ممنوعیت تا زمان میخائیل گور با چف ادامه داشت .با این وجود مردم این مناطق نوروز را به گونه پنهانی و یادرروستاها جشن می گرفتند .همچنین برخی از مردم این مناطق برای جلب موافقت مقامات محلی نام دیگری بر روی نوروز می گذاشتند به طور مثال در تاجیکستان مردم با اتلاق جشن لاله یا جشن 8 مارس سعی می کردند که آئین های نوروز را بی مخالفت دولتی به جای آورند همچنین در افغانستان در دوران حکومت طالبان برگزاری جشن نوروز ممنوع بود     

 

گرد آورنده : گروه بازرگانی جامع ابزار                                            

جامع ابزار
عید نوروز چیست
نوروز باستان
عید نوروز
تاریخچه عید نوروز
نام
ایمیل
متن نظر
عبارت داخل تصویر
 
میترا ابوالحسنی
۱۳۹۷/۰۱/۰۱ ۲۱:۲۶
جالب بود چون خیلی وقتها خیلی از ایرانیها از تاریخچه اینطور مراسم ها بیخبر هستند بسیار مطلب به جایی بود
تمامی کالاها و خدمات این فروشگاه، حسب مورد دارای مجوزهای لازم از مراجع مروبطه می باشند و فعالیتهای این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران می باشد.